[صفحه اصلی ]   [Archive]  
:: صفحه اصلی ثبت نام جدید و ارسال مقاله کلیه شماره های مجله آخرین شماره مقالات زیر چاپ ::
:: دوره 12، شماره 4 - ( آذر و دی 1389 ) ::
جلد 12 شماره 4 صفحات 1-2 برگشت به فهرست نسخه ها
برداشت آزاد
محمد مسعود وکیلی
، vakili@modares.ac.ir
چکیده:   (6083 مشاهده)

  بیماران روش­ها و ابزارهای گردآوری داده­ها در پژوهش­های کاربردی

  

  از موضوعات مهمی که در طی فرآیند انجام پژوهش توسط پژوهشگران مورد توجه قرار می­گیرد، تصمیم­گیری در خصوص انتخاب روش و ابزار مناسب جهت گردآوری داده­های تحقیق می­باشد. یکی از رایج­ترین ابزارهای مورد استفادۀ پژوهشگران دنیا؛ جهت گردآوری داده­ها در تحقیقات کاربردی، اعم از مطالعات توصیفی، تحلیلی و یا مداخله­ای، پرسشنامه­ها هستند که ممکن است به روش کتبی و یا مصاحبه بکار روند. دسته­ای از پرسشنامه­های مورد استفادۀ پژوهشگران، به جهت تکرار و کاربرد وسیع در جوامع، فرهنگ­ها و گروه­های مختلف جمعیتی، جنبۀ بین­المللی پیدا نموده و محدود به یک فرهنگ یا جامعۀ خاص نیستند. در عین حال در بسیاری مواقع، پژوهشگر متناسب با نوع مطالعه، اهداف و متغیرهای تحقیق و خصوصیات جامعه مورد مطالعه، شخصاً نسبت به خلق ابزار مورد نیاز، اقدام می­نماید. نکتۀ مهم این است که ابزار مورد استفادۀ محقق در هر حالت می­بایست از روایی و پایایی مناسب برخوردار باشد، چرا که یکی از عوامل مؤثر جهت انتشار یافته­های پژوهش در سطح ملی و بین­المللی برخورداری از ابزار مناسب می­باشد.

  امروزه ارتقاء سلامت به­عنوان یک هدف جهانی مورد قبول بسیاری از دولت­ها قرار گرفته و هستۀ محوری برنامه­ریزی­های حوزه سلامت را تشکیل می­دهد. نقش شیوه و سبک زندگی افراد به­عنوان یکی از مهمترین تعیین­کننده­های سلامت، از مدت­ها قبل به اثبات رسیده است. سبک زندگی افراد به­طور چشمگیری تحت تاثیر آگاهی­ها، نگرش­ها، مهارت­ها و رفتارهای افراد قرار دارد و از طرفی اصلاح سبک زندگی افراد از طریق طراحی و اجرای مداخلات آموزشی به­عنوان یکی از کارآمدترین راهکارها، جهت حل بسیاری از معضلات مرتبط با سلامت افراد و جوامع مورد تاکید و حمایت بسیاری از پژوهشگران و متخصصین عرصه­های مختلف مرتبط با سلامت قرار دارد. بی­جهت نیست که طیف وسیعی از پژوهشگران با گرایش­ها و حیطه­های تخصصی متنوع، اعم از علوم بهداشتی، بالینی و پایه، شانه به شانۀ متخصصین و پژوهشگران آموزش و ارتقاء سلامت که به­طور تخصصی در این حیطه به مطالعه، آموزش و پژوهش می­پردازند؛ سهم قابل توجهی از تحقیقات خود را به مطالعات موسوم به بررسی آگاهی، نگرش، مهارت و رفتار ( Knowledge, Attitude, Practice Survey ) مطالعۀ سبک و کیفیت زندگی و یا ارزیابی مداخلات آموزشی در خصوص معضلات مرتبط با سلامت اختصاص داده­اند. مقالات منتشره در مجلات توسعۀ آموزش پزشکی کشور، به­گونه ای مشابه منتهی با تمرکز بر آموزش و یادگیری در فضاهای آموزشی، به ارزیابی نیازهای آموزشی فراگیران و ارزشیابی تاثیر مداخلات آموزشی ارائه شده توسط اساتید می­پردازند.

  در این قسمت ذکر دو نکته ضروری است. نکته اول این­که هر آن­چه که با سلامت افراد و گروه­ها ارتباط دارد، حائز اهمیت است. بنابراین نمی­توان آموزش نحوۀ صحیح مسواک زدن را یک مداخلۀ نه چندان مهم تلقی و بالعکس آموزش عوامل خطر و یا طرق پیشگیری از ابتلا به سرطان را با اهمیت منظور نمود. ارائه­ی آماری از تعداد دندان­های کشیده شده و یا پوسیده در گروه­های سنی و جنسی مختلف کشورمان و بار مالی ناشی از خدمات مرتبط با آن به خانواده­ها، جامعه و سیستم مراقبت­های بهداشتی، درکنار ارائه­ی اطلاعات مستند در خصوص میزان مهارت صحیح مسواک زدن و سبک زندگی افراد در خصوص همین رفتار ساده بهداشتی، اهمیت موضوع را بیشتر روشن می­نماید. دومین نکته این­که اگر چه انجام بررسی­های آگاهی، نگرش، رفتار و یا مداخلات آموزشی ساده به­نظر می­رسد، ولی در عین حال این نوع از مطالعه چارچوب­های متدولوژیک خاص خود را می­طلبد. هم­چنین طراحی پرسشنامه به­عنوان ابزار اصلی تحقیق در این نوع از مطالعات نه­تنها کاری ساده و کم اهمیت نیست که ما به سادگی و به سرعت بتوانیم از کنار آن عبور کنیم، بلکه دقیقاً همان­گونه که در "سخن سردبیر" شماره قبل همین مجله، به­درستی و کاملاً بجا مورد تاکید و تعمق قرار گرفته است، کاری بسیار دقیق، ظریف و مستلزم صرف وقت فراوان است. واقعیت این است که هیچ محققی نمی­تواند ادعا کند تحقیق وی به­طور مطلق حقیقت را کشف کرده و یا عاری از هرگونه خطائی بوده است، ولی مهم این است که وی سعی نماید مطالعه­ی خود را براساس یک چارچوب متدولوژی مناسب طراحی نموده و تا حد امکان به دور از سوگیری­های احتمالی به اجرا درآورد.

متن کامل [PDF 98 kb]   (2221 دریافت)    
* نشانی نویسنده مسئول: عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی زنجان و دانشجوی دکتری تخصصی آموزش و ارتقاء سلامت دانشگاه تربیت مدرس
ارسال پیام به نویسنده مسئول

ارسال نظر درباره این مقاله
نام کاربری یا پست الکترونیک شما:

CAPTCHA


XML     Print


Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:


وکیلی محمد مسعود. برداشت آزاد. Zahedan Journal of Research in Medical Sciences. 1389; 12 (4) :1-2

URL: http://zjrms.ir/article-1-762-fa.html



دوره 12، شماره 4 - ( آذر و دی 1389 ) برگشت به فهرست نسخه ها
Zahedan Journal of Research in Medical Sciences
Persian site map - English site map - Created in 0.06 seconds with 31 queries by YEKTAWEB 3921